Kultura

Kiedy Marszałek pyta swoich współpracowników: „Gdzie wy widzicie koniec przeszłości?”, to tak jakby adresował do pytanie do naiwnych intelektualistów wszystkich czasów – mówi Wojciech Tomczyk, dramaturg, autor sztuki pt. „Marszałek”. Rozmawia Magda Piejko. *Rozmawiamy tuż przed premierą Pana najnowszej sztuki pt. „Marszałek”, którą napisał Pan dla Teatru Telewizji. Czy podczas pracy nad sztuką odkrył Pan w postaci Józefa Piłsudskiego coś, co Pana zaskoczyło? Uderzyło mnie to, co mówił o końcu historii. Marszałek podkreślał, że w Polsce nigdy nie będzie końca przeszłości, że to rozumie każde dziecko. Zupełnie tak, jakby dzisiaj czytał z nami Francisa Fukuyamę (politolog, autor książki „Koniec historii?” ‒ przyp. red.). Kiedy Marszałek pyta swoich współpracowników: „Gdzie wy widzicie...
Giganci świata nie zmienią U2 SONGS OF EXPERIENCE Island Records Już dawno przestaliśmy oczekiwać od U2, że zmienią muzykę, a tym bardziej świat. Pogodziliśmy się, że nie będzie kolejnego „The Joshua Tree”. Jednak mimo wielu rozczarowań, które w ostatnich latach zgotował nam Bono z kolegami, za każdym razem z niecierpliwością czekamy na nowy album. Wreszcie jest „Songs of experiences”, gdzie chwytliwe, gitarowe „You’re The Best Thing About Me” sąsiaduje z pozbawionym charakteru „Get Out Of Your Own Way”. Całość jednak dobrze zabrzmi w komercyjnych rozgłośniach. U2, jak przystało na gigantów rocka, dają po prostu niezłe show, tylko tyle i aż tyle. Filmowe retrospekcje Zbigniew Górny SOUNDTRACKS Gad Records Prawdziwą perełkę dla miłośników polskiego kina przygotowało studio...
Marcin Wolski
Historia komunistycznego kontrwywiadu układa się w grubą, czerwoną linię – od Informacji Wojskowej przez Wojskową Służbę Wewnętrzną po całkiem niedawno zlikwidowane WSI. Oczywiście swój rodowód wywodzi z osławionego SMIERSZA (Smiert szpionom), którego pomysłodawcą był sam Stalin. „Krótsze ramię Moskwy” Lecha Kowalskiego w świadomy sposób nawiązuje do tytułu pracy Sławomira Cenckiewicza „Długie ramię Moskwy”, poświęconej wojskowemu wywiadowi w PRL. Skąd różnica w długości ramion obu tych formacji? Celem wywiadu była penetracja całego świata, kontrwywiad już od czasów Dywizji Kościuszkowskiej koncentrował się na Polsce i Polakach. Miał ich zabezpieczać przed obcą penetracją, ale nade wszystko przed własnymi dążeniami wolnościowymi. W latach 50. obciąża go wiele zbrodni sądowych. Po...
Maciej Parowski
Najwięcej o grzechu wiedzą grzesznicy. Toteż ménage à trois, w istocie à quatre, opowiedziany w „Na karuzeli życia” przez kochliwego ratownika i początkującego dramaturga (Timberlake), tylko zapowiada się jako komedia. Allen za mocno siedzi w temacie, by robić z niego kabaret. Zgorzkniała para z przeszłością i po przejściach (Winslet/Belushi), oboje ze skłonnością do alkoholu, mieszka i pracuje w parku rozrywki. Ona wniosła mu w wianie synka podpalacza. Do niego wraca nieoczekiwanie marnotrawna córka (Temple), uciekająca od męża gangstera, o którym za dużo sypnęła na FBI. Kobiety wdają się w romans z owym ratownikiem, narratorem, a wokół krążą chłopcy w kapeluszach, by porwać bądź uciszyć gadułę. Trochę potrwa, zanim panie spostrzegą, że są konkurentkami. Ratownik krąży między nimi...
Moc wyobraźni teatr Ostatni miesiąc roku to także ostatnia okazja dla najmłodszych dzieci, aby wziąć udział w Take Part in Art, międzynarodowym festiwalu teatralnym dla maluchów, który odbywa się w Warszawie. Już z dwulatkami polecam wybrać się na belgijski spektakl „Walizka” (15 grudnia), pełen muzyki, ruchu i tańca, w którym dzieci razem z aktorkami wciąż na nowo odkrywają zawartość walizki po brzegi wypełnionej wyobraźnią. A dla nieco starszych dzieci (5–6 lat) festiwal proponuje warsztaty stolarskie, podczas których samodzielnie będą mogły wyczarować z kawałka drewna, co tylko zapragną. Świat starożytnych kultur historia „Krótka historia starożytnych cywilizacji” to książka, której każda strona z pewnością zainspiruje dzieci do zadawania wielu pytań, a nas do pogłębiania wiedzy...
Jacek Lilpop
W Muzeum Narodowym w Warszawie do 21 stycznia trwa arcyciekawa wystawa poświęcona awangardzie II RP. Aranżerzy podkreślają, że prezentacje tego rodzaju organizowane są niezmiernie rzadko. Wystawa w Muzeum Narodowym pt. „Miejska rewolta. Awangarda w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie” nie tylko prezentuje wybór najcenniejszych prac na papierze – rysunków, grafik, fotogramów i fotomontaży – wykonanych przez artystów współtworzących środowiska awangardowe II Rzeczypospolitej. Ekspozycję uzupełnia zespół czasopism oraz książek zaprojektowanych przez wybitnych reprezentantów nowoczesnej typografii. Aranżerzy podkreślają, że prezentacje tego rodzaju organizowane są niezmiernie rzadko, co wynika z licznych ograniczeń konserwatorskich związanych z wrażliwością eksponatów na działanie...
Kupony od the Smiths Morrissey LOW IN HIGH SCHOOL Warner Music Brytyjski zespół The Smiths z Morrisseyem na czele, mimo iż istniał tylko pięć lat, uchodzi za jeden z ważniejszych w historii alternatywnego rocka. Do dzisiaj stanowi punkt odniesienia dla wielu współczesnych artystów. Morrissey od ponad dwóch dekad nagrywa płyty solowe, choć część z nich żyła w cieniu jego kontrowersyjnych wypowiedzi i zachowań. „Low in High School” to jedenasty album artysty. Muzycznie jest jednak niespójny, a w warstwie tekstowej banalny. Słuchając narzekań Morrisseya na media, trudno oprzeć się wrażeniu, że mimo upływu lat, wciąż odcina kupony od legendy The Smiths. Rodzinne Mazurki Kapela Maliszów WIEJSKI DŻEZ Unzipped Fly Records Ich „Mazurki Niepojęte” z 2015 r. zdobyły międzynarodowe...
Marcin Wolski
Czy fantastyka stanie się kiedyś składnikiem literatury z górnej półki? Nadziei na ostateczny awans SF nie traci mój sąsiad z łamów „GP”, Maciej Parowski, autor kolejnego zbioru tekstów „Kukułka na koniu trojańskim”. Maciej – pisarz, redaktor i demiurg polskiej fantastyki jest zarazem twórcą jej mitologii. Zręcznie wymyśla nowe fale, kategoryzuje nurty, lansuje młodych autorów, a czasami (mam wrażenie) za nich pisze. Bez dwóch zdań, na przełomie lat 70. i 80. fantastyka i powstała w 1982 r. „Fantastyka” odegrały w naszej kulturze rolę wiodącą. Ubierając w atrakcyjny kostium nasz świat nieprzedstawiony, zrazu zapowiadała kryzys systemu, później zaś rozpaczliwie szukała wyjścia. Fantastyka socjologizująca próbowała zdefiniować świat, a de facto go zmienić. Jej wielka era kończy się w...
Maciej Parowski
Rok temu pisałem o „Lobsterze”; „Kieł” greckiego reżysera tylko oglądałem, ale podobnie jak najnowsze „Zabicie świętego jelenia”, to filmy tej samej rasy. Lanthimos podgląda w nich ludzkie kukiełki w labiryntach absurdu i chorej wyobraźni. „Kieł” to dziwaczna edukacja młodych ludzi, których ojciec odgradza w prywatnej willi od zewnętrznego świata. W „Lobsterze” szatański hotel sprawdza gotowość pensjonariuszy do związku z drugą płcią. W razie niefartu zamienia ich w zwierzęta. „Zabicie świętego jelenia” to swoista przypowieść czy test lojalności, solidarności. Rodzinę wziętego chirurga neurologa dopadają różne nieszczęścia. Ich sprawcą jest niechlujny, zdemoralizowany nastolatek, regularnie spotykający się z ojcem rodziny. Zrazu myślimy o nim jako o nieślubnym, zepsutym niedostatkiem...
I ty możesz zostać artystą sztuka Jak przetłumaczyć słowo „stoję” na kolor? Czy da się opowiedzieć o porządkach w szafie za pomocą plam, linii i kresek? To tylko niektóre zadania, jakie przygotowała dla czytelników Aleksandra Cieślak w świetnej „Książce do zrobienia”, która u każdego wyzwoli kreatywność. Doskonała pozycja dla zakompleksionych nastolatków, którym wydaje się, że nie mają żadnych talentów. Ta książka z pewnością doda im odwagi, a przy okazji zaciekawi sztuką czy literaturą, bo wypełniona jest po brzegi fascynującymi ciekawostkami ze świata kultury. Najważniejsza jest rodzina film Jeśli jeszcze nie wybrali się Państwo ze swoimi pociechami na animację „Coco”, myśląc, że to kolejna produkcja o kościotrupach, Halloween i niepotrzebnym straszeniu dzieci, to od razu powiem,...
Nigdy nie zagram „Inki”! – krzyczy jedna z aktorek. – Nigdy nie podam ręki Jackowi Kurskiemu! – wtóruje jej kolega ze sceny. „Mefisto” w Teatrze Powszechnym to próba zmierzenia się z reperkusjami po „Klątwie” Olivera Frljicia. Aktorzy zbiegają ze sceny i niemal taranując publiczność, zajmują miejsca na widowni. Technicy spuszczają na rampę teatru sześć metalowych, przypominających rusztowania klocków, które układają się w napis „POLSKA”. Pierwszą literę przedstawiono jako symbol Polski Walczącej. – A dlaczego „P” jest na sankach? – pyta jeden z bohaterów spektaklu, a nieśmiała salwa śmiechu przebiega przez salę. – „P” jak piękna – mówi jedna z aktorek, wyraźnie poruszona. Gdy dochodzi do litery „S”, ktoś z widowni głośnym szeptem sufluje: „S” jak Smoleńsk! Zamiast tego z ust aktora...
Paryska melancholia Seong-Jin Cho DEBUSSY Deutsche Grammophon Seong-Jin Cho jest świetnie znany polskim słuchaczom. Ten młody koreański pianista to zwycięzca ostatniej edycji konkursu chopinowskiego. Na swoim koncie ma również dwa udane albumy z twórczością Fryderyka Chopina. Najnowszą płytą Cho powraca do swych pierwszych fascynacji z paryskiego konserwatorium i sięga po repertuar Claude’a Debussy’ego. Na albumie znajdziemy najbardziej znane utwory francuskiego kompozytora. Pełne melancholii, nierealne dźwięki „Clair de Lune” to idealne tło na jesienne wieczory. Mroczne historie Charlotte Gainsbourg REST Warner Music Aktorka, modelka, piosenkarka – Charlotte Gainsbourg, córka słynnego Serge’a i nie mniej znanej Jane Birkin, wydała właśnie czwartą płytę w swojej „dorosłej”...
Marcin Wolski
Piotr Zychowicz, z którego tezami (zwłaszcza gdy dotyczą Powstania Warszawskiego) radykalnie się nie zgadzam, lubi chadzać pod prąd obowiązującym poprawnopolitycznym prądom w historiografii i książka „Niemcy” stanowi przykład tej tendencji. Autor, przeciwstawiając się obiegowym mitom, obala kilka głównych tez dotyczących hitlerowskiej Trzeciej Rzeszy, zrywa z metodą oceniania historii na postawie efektów finalnych. Wedle niego ani eksterminacja Polaków, ani Holocaust nie były przesądzone od samego początku. Zwłaszcza kwestia żydowska opierała się na wielkiej improwizacji. Nie kwestionując antysemickiej obsesji Hitlera, Zychowicz dowodzi, że zarówno „Mein Kampf”, jak i początkowe działania reżimu Führera miały na celu jedynie usunięcie Żydów z aryjskiej Rzeszy, i długi czas spotykało...
Maciej Parowski
Pod koniec dokumentu Alicji Albrecht oglądamy ich troje – Agnieszkę Osiecką, Jonasza Koftę i Wojciecha Młynarskiego – prowadzących spotkanie twórców na festiwalu w Opolu. Żadnego nie ma dziś z nami, a to oni przez długie dekady obracali w poezję nasze kłopoty, zakochania i złości. Film „Młynarski. Piosenka finałowa” gromadzi ciekawie zmontowane nagrania studyjne i kabaretowe sprzed lat i wspomnienia muzyków, tekściarzy, przyjaciół, krytyków. To kawał historii Polski, to znaczy PRL, ale i przegląd sposobów mówienia prawdy i uprawiania sztuki w złym czasie oraz ucieczki przed ówczesnym absurdem. W kinie widownia 50+ nostalgizuje swoją młodość i podgląda mistrza, który uczynił jej życie ciekawszym, bardziej przejrzystym. Przeżywa raz jeszcze jego piosenki jako pełen pasji twór poetycki,...
Co czytają dwulatki literatura Dziś zaprezentuję Państwu dwie ulubione książeczki mojej dwulatki. Choć w mojej dorosłej, więc niezbyt kompetentnej ocenie wyglądają dość niepozornie, to właśnie „Pisklak” Doroty Gellner i „Mydło” Małgorzaty Strzałkowskiej są najczęściej wybierane do czytania przed snem. Obie książeczki są kartonowe, nie za małe ani nie za duże dla malutkich rączek, i kolorowo ilustrowane. Ich niewątpliwym atutem są ponadto zabawne, rymowane przygody wyrazistych bohaterów, które kończą się wesołym morałem. Przyjaźń z fokami przyroda Fokarium na Helu jest takim miejscem, do którego warto zabierać swoje dzieci od najmłodszych lat. Nie jest to, co prawda, ani ogród zoologiczny, nie zobaczymy tu również tresowanych fok robiących sztuczki dla naszej uciechy, ale za to...

Pages